علت سیاه شدن دندان زیر کامپوزیت چیست؟ وقتی روی دندان، کامپوزیت گذاشته میشود، بین کامپوزیت و دندان باید چسبندگی کامل و بدون فاصله ایجاد شود. اگر به هر دلیلی یک فاصله خیلی ریز (حتی در حد میکرون) ایجاد گردد، از آن فاصلههای ریز، بزاق، باکتری و رنگ مواد غذایی وارد میشوند و کمکم زیر کامپوزیت را تیره میکنند. در ادامه، علائم پوسیدگی دندان زیر کامپوزیت را با تصاویر بررسی میکنیم.
علائم پوسیدگی دندان زیر کامپوزیت
1- تغییر رنگ یا سیاه شدن اطراف کامپوزیت
یکی از اولین نشانهها، ایجاد لکههای قهوهای یا سیاه در حاشیه کامپوزیت است. این پدیده اغلب به دلیل میکرولیکیج (یعنی نفوذ مایعات و باکتریها از مرز بین دندان و ماده کامپوزیت) رخ میدهد. برای اطلاعات بیشتر مقاله میکرولیکیج (منتشر شده در ژورنال Journal of Dentistry) را مطالعه نمایید.
2- حساسیت دندان به سرما، گرما یا مواد شیرین
وقتی زیر کامپوزیت پوسیدگی شروع میشود، لایه عاج دندان کمکم ضعیف و نازک میشود. در داخل عاج، لولههای خیلی ریزی وجود دارد که به عصب دندان راه دارند. وقتی پوسیدگی این لولهها را بازتر و حساستر میکند، آب داخل آنها راحتتر حرکت میکند. در نتیجه در مراحل اولیه پوسیدگی، فرد ممکن است هنگام خوردن آب سرد، بستنی، نوشیدنی گرم یا مواد شیرین احساس درد کوتاهمدت کند.
برای اطلاعات جامع تر، مطالعه منتشر شده در ژورنال تخصصی Periodontology را بررسی نمایید.
3- درد هنگام جویدن
اگر پوسیدگی زیر کامپوزیت بیشتر پیشرفت کند و به لایههای عمیقتر دندان برسد، ممکن است فرد هنگام گاز زدن یا جویدن غذا احساس درد کند. گاهی هم ممکن است در کامپوزیت یا در محل اتصال آن به دندان ترکهای بسیار ریزی ایجاد شده باشد. در این حالت هنگام جویدن، روکش کمی حرکت میکند و همین موضوع میتواند باعث ایجاد درد شود.
آیا کامپوزیت باعث پوسیدگی دندان میشود؟
کامپوزیت بهخودیخود باعث پوسیدگی دندان نمیشود. هدف از قرار دادن کامپوزیت این است که بخش پوسیده یا شکسته دندان برداشته شده و با مادهای همرنگ دندان جایگزین شود. با این حال، اگر 1- ترمیم بهدرستی انجام نشود (فاصلههای بسیار ریز بین دندان و کامپوزیت باقی بماند) ، 2- عدم رعایت بهداشت مناسب دهان 3- مصرف زیاد مواد قندی، احتمال ایجاد پوسیدگی در اطراف یا زیر کامپوزیت وجود دارد.
همه تیرگیهای زیر کامپوزیت به معنای پوسیدگی فعال نیستند!
دیدن تیرگی کامپوزیت میتواند نگرانکننده باشد، اما هر تیرگی به معنای پوسیدگی فعال نیست.
1- بعد از ترمیم، سطح کامپوزیت با پولیش مناسب، صاف و براق است. اما با گذشت زمان خراشهای میکروسکوپی روی سطح کامپوزیت ایجاد میشوند (مثلا در اثر مسواک زدن). در نتیجه، کامپوزیت از حالت براق و شیشهمانند به ظاهر مات و کدرتر تغییر میکند.
2- وقتی سطح کامپوزیت زبر شود، محل گیر کردن رنگدانهها و پلاک میکروبی بیشتر میشود. در این حالت رنگ مواد غذایی (چای، قهوه، نوشابه، دخانیات) بهراحتی روی سطح مینشیند و چون سطح دیگر صاف نیست، این رنگدانهها بهسادگی با مسواک معمولی پاک نمیشوند. در نتیجه فرد احساس میکند کامپوزیت کثیف، مات یا سیاه شده است.
پوسیدگی فعال دندان زمانی مطرح است که نشانههایی مثل آسیب عاج دندان، احساس درد یا تیر کشیدن نیز وجود داشته باشد. تشخیص آن باید توسط پزشک متخصص انجام گردد.
جنس کامپوزیت؛ عامل مهم در تغییر رنگ کامپوزیت
یکی از عوامل مهم در تیرگی یا مات شدن، نوع کامپوزیت استفاده شده است. کامپوزیتهای میکروهیبرید قدیمی، بیشتر مستعد از دست دادن براقیت در طول زماناند. در این نوع کامپوزیتها، وقتی سطح تحت سایش قرار میگیرد (مثلا از طریق مسواکزدن یا فرسایش طبیعی) سریعتر ساییده میشود و ذرات درشتتر بیرون میزنند. همین بیرونزدگی باعث زبری سطح میشود که ظاهر کامپوزیت را کدر، مات یا حتی لکهدار نشان میدهد.
در مقابل، کامپوزیتهای نانوهیبرید و نانوفیل که دارای فیلرهای بسیار ریز و توزیع یکنواختتری هستند، معمولا درخشندگی خود را بهتر حفظ میکنند. سایش سطحی در این مواد باعث جدا شدن یا بیرونزدگی شدید فیلر نمیشود و سطح کامپوزیت حتی پس از مدتی، همچنان صافتر باقی میماند.
برای اطلاعات بیشتر، راهنمای بهترین برند کامپوزیت دندان را مطالعه نمایید.
جلوگیری از پوسیدگی دندان زیر کامپوزیت
- مسواکزدن منظم، دو بار در روز با مسواک نرم؛ فشار زیاد باعث خراش کامپوزیت و تجمع رنگدانه میشود.
- استفاده روزانه از نخ دندان برای جلوگیری از گیر کردن غذا در اطراف کامپوزیت که مهمترین عامل پوسیدگی است.
- کاهش مصرف خوراکیهای شیرین و چسبنده مثل شکلاتهای، کارامل و بیسکوئیتهای شیرین.
- شستوشوی دهان بعد از خوردن قهوه، چای و نوشابههای رنگی برای جلوگیری از رنگگیری لبههای کامپوزیت.
- استفاده دورهای از دهانشویههای کمکی مانند محلولهای فلوراید یا دهانشویههای ضدباکتری میتواند به کاهش تشکیل پلاک در اطراف کامپوزیت و پیشگیری از پوسیدگی کمک کند. مطالعات بالینی نشان میدهند که دهانشویههای ضدباکتری نظیر کلرهگزیدین بهطور قابلتوجهی موثرند.
- کاهش مصرف نوشیدنیهای اسیدی مثل نوشابه، انرژیدرینک، آبلیموی غلیظ.
- جویدن آدامس بدون قند حاوی زایلیتول بعد از وعدهها برای کاهش رشد باکتریهای مولد پوسیدگی.
- عدم مصرف دخانیات به دلیل تأثیر مستقیم بر خشککردن دهان، تغییر فلور باکتریایی و افزایش رنگگیری کامپوزیت.
- نوشیدن آب کافی برای حفظ رطوبت دهان و کاهش تجمع پلاک.
- پرهیز از عادتهایی مثل دندانقروچه، گاز گرفتن اجسام سخت، شکستن آجیل که باعث ایجاد ترک در روکش کامپوزیت میشود.
تجربه پزشک؛ عاملی مهم در جلوگیری از سیاه شدن کامپوزیت و دندان
همانطور که پیشتر گفتیم، وجود حتی فاصلههای میکروسکوپی بین کامپوزیت و دندان (میکرولیکیج) میتواند باعث نفوذ بزاق، رنگدانهها و باکتریها شود و این نفوذ، نخستین قدم در تغییر رنگ زیر کامپوزیت و بروز پوسیدگی ثانویه محسوب میشود. تجربه پزشک کمک میکند تا انتخاب درستی در نوع کامپوزیت (نانو، میکروهیبرید، فلو و…) داشته باشد و بداند در کدام نواحی از دهان باید از کدام نوع لایهگذاری استفاده کند تا ترمیم محکم و بدون فاصله ایجاد شود.
ما در این رسانه، بهترین متخصصان کامپوزیت دندان شیراز را معرفی کردهایم و نمونه کارهای قبل و بعد را نیز آوردهایم.
نتیجه گیری
سیاه شدن دندان زیر کامپوزیت معمولا نتیجه میکرولیکیج، تجمع باکتری و نفوذ رنگدانهها در مرز بین دندان و روکش است. این پدیده میتواند به تدریج موجب تغییر رنگ، حساسیت و حتی پوسیدگی ثانویه شود. تشخیص دقیق، تمایز بین تیرگی سطحی و پوسیدگی فعال را امکان پذیر میسازد. نوع کامپوزیت، کیفیت پولیش، رعایت بهداشت دهان و مهارت دندانپزشک در ایزولاسیون و لایهگذاری نیز از عوامل تعیینکننده در پیشگیریاند.
ما در این نوشتار تمامی این موارد را به تفصیل بررسی کردیم. در پایان از شما میخواهیم سوالات و تجربیات خود در مورد پوسیدگی و سیاه شدگی کامپوزیت را با ما در قسمت نظرات (پایین همین صفحه) در میان بگذارید. در اولین فرصت پاسخگوی پرسشهای شما هستیم.
سوالات متداول:
علت اصلی سیاهشدن دندان زیر کامپوزیت چیست؟
شایعترین علت سیاهشدن زیر کامپوزیت، ایجاد فاصلههای بسیار ریز بین دندان و کامپوزیت است که به آن میکرولیکیج گفته میشود. در این حالت، بزاق، باکتریها و رنگ مواد غذایی میتوانند از این شکافهای کوچک عبور کنند. با گذشت زمان، این مواد در زیر کامپوزیت جمع شده و باعث تیرگی یا حتی پوسیدگی دندان میشوند.
چه زمانی نیاز به تعویض کامپوزیت است؟
تعویض کامپوزیت زمانی لازم است که پوسیدگی جدید زیر آن ایجاد شده باشد، لبههای شکسته یا از دندان جدا شده باشند، حساسیت و درد مداوم وجود داشته باشد یا تغییر رنگ عمیق با پولیش برطرف نشود.
درد نشانه پوسیده شدن دندان کامپوزیت شده است؟
درد هنگام جویدن میتواند ناشی از جداشدگی جزئی کامپوزیت از دندان یا پیشرفت پوسیدگی به لایههای عمیقتر باشد.
چه نوع کامپوزیتی کمتر تغییر رنگ میدهد؟
کامپوزیتهای نانوفیل و نانوهیبرید معمولا بهدلیل اندازه فیلر کوچکتر و قابلیت پولیش بهتر، درخشندگی را طولانیتر حفظ میکنند و کمتر زبر میشوند. البته تغییر رنگ فقط به جنس ماده وابسته نیست؛ تکنیک باندینگ و بهداشت دهان نیز نقش تعیینکننده دارند.
آیا کامپوزیت خودش باعث پوسیدگی دندان میشود؟
کامپوزیت بهخودیخود پوسیدگی ایجاد نمیکند. پوسیدگی زمانی رخ میدهد که باکتریها و قند در محیط مناسب فعالیت کنند (مثلا در صورت میکرولیکیج، بهداشت ضعیف، مصرف زیاد مواد قندی).
هر چند وقت یک بار باید کامپوزیتها بررسی شوند؟
معاینه دورهای هر ۶ ماه یکبار توصیه میشود؛ اما اگر سابقه پوسیدگی بالا یا علائم جدید (مثل تیرگی سریع، حساسیت، درد جویدن) وجود داشته باشد، فواصل کوتاهتر باید رعایت گردد.
پیام شما با موفقیت ثبت گردید
این پیام پس از تایید مدیریت سایت نمایش داده خواهد شد.